Zestawienie zmian w kapitale własnym

Zestawienie zmian w kapitale własnym jest nowym elementem sprawozdania finansowego. Zostało ono włączone wraz z uchwaloną w 2001 roku nowelizacją Ustawy o Rachunkowości.1
Obowiązek jego sporządzania mają przedsiębiorstwa, których sprawozdania finansowe podlegają badaniu. Jednostki gospodarcze, które nie mają obowiązku sporządzania tego zestawienia, przedstawiają odpowiednie informacje dotyczące zmian poszczególnych pozycji kapitału (funduszu) własnego w informacji dodatkowej.2
Głównym celem sporządzania zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym jest dostarczenie informacji o zmianach w źródłach finansowania kapitałami (funduszami) własnymi jednostki i ich przyczynach. Jednocześnie pokazuje się tutaj wszelkie skutki zmian zasad rachunkowości, zyskach zatrzymanych, sposobach pokrycia strat. Są to ważne informacje dla inwestorów, ponieważ od nich uzależnione są często kursy akcji spółek giełdowych. Kapitały własne prezentowane w bilansie oraz zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym, choć dotyczą tych samych pozycji, prezentują w inny sposób zmiany w kapitałach. Różnice dotyczą:3

  • szczegółowości prezentowanych informacji,
  • pozycji „korekty błędów podstawowych”,
  • pozycji „zmiany przyjętych zasad rachunkowości”,
  • pozycji „kapitał (fundusz) własny, po uwzględnieniu proponowanego podziału zysku (pokryciu straty)”.

Ta część sprawozdania finansowego ma charakter otwarty, dlatego obowiązkiem kierownika jednostki jest rzetelne zaprezentowanie pogrupowanych wszystkich istotnych zdarzeń, mających wpływ na bilansowe kapitały własne.

Jeżeli jednostka sporządzi zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym, to otrzymamy dzięki temu co najmniej informacje o:4

  • emisji i umorzeniu akcji własnych,
  • wydaniu lub umorzeniu udziałów,
  • innych tytułach powodujących zmianę kapitału podstawowego,
  • błędach podstawowych,
  • zmianie zasad rachunkowości,
  • tytułach powodujących zmianę w pozycji „należne wpłaty na kapitał podstawowy”,
  • nabyciu lub umorzeniu akcji (udziałów) własnych,
  • sposobie rozdysponowania na kapitał zapasowy wyniku roku poprzedniego (lat poprzednich),
  • nadwyżce ceny emisyjnej mad wartością nominalną (przekazywaną na kapitał zapasowy),
  • zmianach w pozycji „pozostałe kapitały rezerwowe”,
  • zmianach w pozycji „zysk (strata) z lat ubiegłych”, w szczególności o rozliczeniu wyników z lat ubiegłych,
  • wyniku finansowym roku ubiegłego i jego zmniejszeniach w ciągu roku obrotowego.

Sprawozdanie to ma na celu dostarczenie szczegółowych informacji o zmianach w stanie kapitału własnego, z uwzględnieniem zwiększenia i zmniejszenia poszczególnych jego składników: kapitału podstawowego, zapasowego, rezerwowego, kapitału z aktualizacji wyceny, zysku (straty) z lat ubiegłych oraz z roku obrachunkowego.
Dane w zestawieniu zmian w kapitale (funduszu) własnym prezentowane są za bieżący i poprzedni rok obrotowy, przez co możliwa jest ocena zmian wielkości i dynamiki poszczególnych rodzajów kapitałów.

Zestawienie zmian w kapitale własnym jednostki ma wyjaśnić te zmiany, które nie zostały uchwycone w bilansie.5 Podmioty, które nie są zobligowane do przygotowania tego sprawozdania umieszczają informacje o zmianach kapitałów (funduszy) własnych w informacji dodatkowej.
Zestawienie zmian w kapitale własnym dostarcza użytkownikom sprawozdań finansowych informacji ułatwiających wgląd w strukturę i wielkość zmian kapitału własnego podmiotu gospodarczego.
Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym przedstawia poniższa tabela.

Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym)

Źródło: Ustawa o rachunkowości z 29 września 1994 (Dz. U. Nr 121, poz. 591).


1 Dynus M., Kołosowska B., Prewysz-Kwinto P., Analiza finansowa przedsiębiorstwa, TNOiK, Toruń 2005, s. 25.
2 Nowak E., Analiza sprawozdań finansowych, PWE, Warszawa 2008, s. 158.
3 Rybicki P., Sprawozdanie finansowe. Co mówi o firmie?, Poltext, Warszawa 2009, s. 165.
4 Ibidem, s. 168-169.
5 Adamczyk J., Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym, Rachunkowość, 2004, nr 2, s. 13.

Powrót