Sprawozdanie finansowe jako podstawa analizy finansowej

Istota i ogólne informacje dotyczące sprawozdań finansowych.
Podstawowym źródłem informacji w analizie finansowej są sprawozdania finansowe jednostek gospodarczych sporządzonych zgodnie z ustawą o rachunkowości. Sprawozdania finansowe stanowią roczny raport, które przedstawiają stan majątku i źródła jego pochodzenia, oraz osiągnięty wynik finansowy. Sporządza się je na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych.

Dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych to:1

  • dzień kończący rok obrotowy,
  • dzień zakończenia działalności, także sprzedaż lub likwidacja przedsiębiorstwa,
  • dzień zmiany formy prawnej,
  • dzień przejęcia jednostki przez inną jednostkę,
  • dzień poprzedzający podział lub połączenie jednostek, jeżeli powstaje nowa jednostka,
  • dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji lub upadłości,
  • inny dzień bilansowy określony odrębnymi przepisami.

Kierownicy jednostek mają obowiązek złożyć w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) zatwierdzone pełne sprawozdania finansowe oraz uchwałę właściwego organu lub postanowienie o zatwierdzeniu sprawozdania i podziale zysku lub pokrycia straty.2 Do rejestru sądowego składa się także opinię biegłego rewidenta, jeżeli sprawozdanie finansowe podlegało obowiązkowemu badaniu.

Aby sprawozdanie finansowe było zgodne z wymogami prawa musi je cechować:3

  • prawdziwość – zgodność z rzeczywistością dzięki sporządzaniu go na podstawie dokumentacji, która umożliwia prowadzenie ewidencji księgowej,
  • sprawdzalność – umożliwia łatwe dotarcie do elementów będących podstawą sprawozdania,
  • kompletność – wymaga ujęcia wszystkich zjawisk gospodarczych, które wchodzą w zakres tematyczny sprawozdania,
  • przejrzystość i zrozumiałość – sprawozdanie musi być wyraźne i zrozumiałe dla użytkownika sprawozdania,
  • istotność – ma na celu unikanie zbędnej rozbudowy sprawozdania i skoncentrowaniu się na informacjach, których pominięcie utrudniłoby właściwą ocenę,
  • ciągłość – ma na celu zapewnienie jednakowego grupowania operacji gospodarczych, wyceny aktywów i pasywów i ustalania wyniku finansowego tak, aby wykazane na dzień zamknięcia ksiąg stany aktywów i pasywów ująć w tej samej wysokości w otwartych na następny rok obrotowy księgach rachunkowych,
  • porównywalność – każde sprawozdanie finansowe powinno prezentować za kolejne lata porównywalne dane,
  • terminowość – wymaga bezwzględnego dotrzymania wyznaczonych terminów sporządzania sprawozdań i udostępniania ich właściwym odbiorcom.

Zgodnie z postanowieniami ustawy o rachunkowości sprawozdanie finansowe składa się z następujących elementów:4

  1. bilansu,
  2. rachunku zysków i strat,
  3. informacji dodatkowej,
  4. zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym,
  5. rachunku przepływów pieniężnych.

Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunek przepływów pieniężnych sporządzają tylko te jednostki, których roczne sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowi badania przez biegłego rewidenta.5
Niektóre jednostki mają obowiązek dołączenia do sprawozdania finansowego dodatkowego dokumentu zwanego sprawozdanie z działalności, które powinno zawierać istotne informacje o stanie majątkowym oraz sytuacji finansowej podmiotu gospodarczego.6
Strukturę sprawozdania finansowego przedstawia poniższy schemat:

Struktura sprawozdania finansowego

Źródło: Kowalak R., Ocena kondycji finansowej przedsiębiorstwa w badaniu zagrożenia upadłością, ODDK, Gdańsk 2008, s. 53.

Sprawozdanie finansowe podpisuje osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych oraz kierownik jednostki, a w przypadku organu wieloosobowego wszyscy jego członkowie. Podaje się również datę sporządzenia. Odmowę podpisu sprawozdania przez którąkolwiek ze zobowiązanych do tego osób wymaga uzasadnienia (pisemnego), które powinno być dołączone do sprawozdania finansowego.7
Zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy o rachunkowości sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności sporządza się w języku polskim i w walucie polskiej. Po wejściu Polski do Unii Europejskiej powstała konieczność sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych zgodnie z MSSF przez spółki notowane na giełdzie. Ustawa o rachunkowości reguluje również terminy związane ze sporządzaniem sprawozdania finansowego, zatwierdzeniem oraz jego ogłoszeniem.8 Przedstawia to następujący schemat:

Schemat ogłaszania i zatwierdzania sprawozdania finansowego

Źródło: Kowalak R., Ocena kondycji finansowej przedsiębiorstwa w badaniu zagrożenia upadłością, ODDK, Gdańsk 2008, s. 55.

Zasadniczym celem sprawozdań finansowych jest zaspokojenie podstawowych potrzeb informacyjnych szerokiego kręgu użytkowników przede wszystkim z zewnątrz. Jest ono głównym źródłem informacji finansowych dla podejmowania decyzji inwestycyjnych, transakcyjnych, kredytowych itp.9 Dlatego sporządzanie i przedstawianie sprawozdań finansowych powinno uwzględniać potrzeby tych użytkowników.

Według W. Gosa celem sporządzania sprawozdań finansowych jest dostarczenie użytecznych przy podejmowaniu decyzji ekonomicznych, informacji o sytuacji finansowej i rezultatach działalności oraz położeniu finansowym przedsiębiorstwa. Odbiorcami tych informacji są inwestorzy, akcjonariusze, kredytodawcy, pracownicy, kontrahenci, władze podatkowe, zarząd przedsiębiorstwa.10

W Założeniach koncepcyjnych sporządzania i prezentacji sprawozdań finansowych Komitetu Międzynarodowych Standardów Rachunkowości określa się, że celem sprawozdań finansowych jest dostarczenie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz o zmianach sytuacji jednostki, które będą pomocne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu decyzji gospodarczych.11
Zgodnie z Założeniami koncepcyjnymi sprawozdania finansowe ukazują także sposób, w jaki kierownictwo jednostki zarządza nią i chroni jej majątek, oraz odpowiedzialność kierownictwa za powierzone zasoby. Ponadto informacje na ten temat powinny pomóc ich użytkownikom w podejmowaniu decyzji gospodarczych.


1 Kowalak R.. Ocena kondycji finansowej przedsiębiorstwa w badaniu zagrożenia upadłością, ODDK, Gdańsk 2008, s. 51.
2 Rybicki P., Sprawozdanie finansowe. Co mówi o firmie?, Poltext, Warszawa 2009, s. 14.
3 Buk. H., Sprawozdawczość i analiza finansowa przedsiębiorstwa, AE, Katowice 2005, s. 19.
4 Nowak E., Analiza sprawozdań finansowych, PWE, Warszawa 2008, s. 15.
5 Gos W., Sprawozdawczość finansowa przedsiębiorstw, PAR, Warszawa 2006, s. 346.
6 Dynus M., Kołosowska B., Prewysz-Kwinto P., Analiza finansowa przedsiębiorstwa, TNOiK, Toruń 2005, s. 15.
7 Gos W., Vademecum samodzielnego księgowego, PAR, Warszawa 2008, s. 510.
8 Kowala R., Ocena, op. cit., s. 54.
9 Olchowicz I., Tłaczała A., Sprawozdawczość finansowa, Difin, Warszawa 2002, s. 15.
10 Gos W., Sprawozdawczość i rewizja finansowa, Instytut Audytu i Doradztwa, Warszawa 2005, s. 6.
11 Międzynarodowe Standardy Rachunkowości, IASCF, London 2001, s. 59.

Powrót