Analityczny bilans

Wstępna analiza sprawozdań finansowych polega na analizowaniu podstawowych sprawozdań i zwróceniu uwagi na wartość i przyrost/spadek lub dynamikę najważniejszych wielkości bilansowych i wynikowych.1
Analizę finansową przeprowadza się głównie na podstawie analizy sprawozdań finansowych a zwłaszcza bilansu i rachunku zysków i strat.
Elementy sprawozdania finansowego zawierają informacje nadmiernie szczegółowe, które nie są wykorzystywane w toku analizy. Dlatego sprawozdanie finansowe wymaga odpowiedniego przekształcenia, by w oparciu o nie, można było sprawnie przeprowadzić analizę finansową. W tym celu opracowuje się tzw. analityczny bilans i rachunek zysków i strat.

Bilans analityczny jest wykorzystywany we wstępnej ocenie majątku przedsiębiorstwa i źródeł jego finansowania.2 Stanowi on podstawę obliczania wielkości wskaźników stosowanych w analizie wskaźnikowej. Przekształcenie bilansu syntetycznego w analityczny zmierza do wyodrębnienia w ramach aktywów trwałych i obrotowych ich głównych grup, natomiast w ramach pasywów – kapitałów własnych i obcych, z klasyfikacją na długo- i krótkoterminowe.

Konstruowanie analitycznego bilansu w zakresie aktywów wymaga dokonania przesunięć niektórych pozycji bilansowych. Z należności krótkoterminowych należy przesunąć do należności długoterminowych:3

  • należności od jednostek powiązanych z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty powyżej 12 miesięcy (pozycja B.II.1.a),
  • należności od pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty powyżej 12 miesięcy (pozycja B.II.2.b).

W związku z tym zmniejszą się należności krótkoterminowe, a wzrosną należności długoterminowe. Suma bilansowa oczywiście pozostanie bez zmian.
Natomiast z inwestycji krótkoterminowych należy przesunąć do należności krótkoterminowych udzielone pożyczki znajdujące się w krótkoterminowych aktywach finansowych w jednostkach powiązanych (pozycja B.III.1.a), a także w pozostałych jednostkach (pozycja B.III.1.b). Zwiększeniu ulegną należności krótkoterminowe, a zmniejszeniu inwestycje krótkoterminowe.

W pasywach należy od nowa pogrupować składniki. W kapitałach własnych dokonuje się następujących zmian:4

  • pierwsze trzy pozycje – kapitał (fundusz) podstawowy (A.I), należne wpłaty na kapitał podstawowy (A.II) oraz udziały (akcje) własne (A.III) zostają skompensowane pod nazwą kapitały podstawowe,
  • kolejne trzy pozycje – kapitał (fundusz) zapasowy (A.IV), kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny (A.V) i pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe (A.VI) zostają skompensowane pod nazwą kapitały zapasowe i rezerwowe,
  • ostatnie trzy pozycje – zysk (strata) z lat ubiegłych (A.VII), zysk (strata) netto (A.VIII) oraz odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (A.IX) zostają skompensowane pod nazwą wynik finansowy.

W kapitałach obcych konieczne jest wyodrębnienie wielkości o krótko- i długoterminowym charakterze. Większość pozycji w bilansie posiada to rozróżnienie. O pozostałych należy pamiętać:5

  • rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego (B.I.1) ma zazwyczaj charakter krótkoterminowy,
  • ujemna wartość firmy, która może być rozliczana przez 5 lat, przez pierwsze 4 lata będzie miała charakter długoterminowy, a w ostatnim krótkoterminowy.

Konieczne jest także dokonanie kilku przesunięć pozycji. Po pierwsze:

  • z zobowiązań krótkoterminowych wobec jednostek powiązanych (B.III.1.a) należy przesunąć do zobowiązań długoterminowych (B.II) te powyżej 12 miesięcy,
  • z zobowiązań krótkoterminowych wobec pozostałych jednostek (B.III.2.d) należy przesunąć do zobowiązań długoterminowych (B.II) te powyżej 12 miesięcy.

Wskutek powyższych zmian zmniejszą się zobowiązania krótkoterminowe, a zwiększą zobowiązania długoterminowe.
Po drugie z pozycji zysk (strata) netto w kapitałach własnych (A.VIII) wyprowadza się do zobowiązań krótkoterminowych część zysku, która ma zostać wypłacona w formie dywidendy (pozostała część zostaje zatrzymana w kapitałach własnych). Zmiana ta spowoduje, że obniży się wartość kapitałów własnych i jednocześnie zwiększy wielkość zobowiązań krótkoterminowych.

Dodatkowo w bilansie analitycznym w pozycji inwestycji krótkoterminowych należy wyodrębnić pozycję środków pieniężnych, zaś w pozycji krótkoterminowych kapitałów obcych – pozycję kredytów bankowych.

Analityczny bilans przedstawia się następująco:

Analityczny bilans

Źródło: Dynus M., Kołosowska B., Prewysz-Kwinto P., Analiza finansowa przedsiębiorstwa, TNOiK, Toruń 2005, s. 171.


1 Zaleska M., Ocena ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa przez analityka bankowego, SGH, Warszawa 2005, s. 53.
2 Jerzemowska M., Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 2006, s. 75.
3 Dynus M., Kołosowska B., Prewysz-Kwinto P., Analiza finansowa przedsiębiorstwa, TNOiK, Toruń 2005, s. 35-36.
4 Ibidem, s. 35.
5 Ibidem, s. 36.

Powrót