Zadania z ekonomiki przedsiębiorstw dotyczące analizy ekonomicznej

Zadanie nr 69
Ustalić wpływ zmiany czasu pracy i wydajności pracy na wzrost produkcji na podstawie następujących danych:

ep (63)

Rozwiązanie:

Zjawisko badane: Wielkość produkcji
Czynniki kształtujące: Czas pracy i wydajność pracy

ep (64)

A = a1-0 x b0
A = 600 rh x 2,7 szt/rh = 1620 szt
B = a1 x b1-0
B = 18600 rh * 0,3 szt/rh = 5580 szt

W II półroczu przedsiębiorstwo wytworzyło o 7200 szt wyrobów więcej niż w I półroczu. Na wzrost produkcji miał wpływ wzrost obu czynników ją kształtujących, a więc czasu pracy i wydajności pracy z tym, że wzrost wydajności pracy o 0,3 szt/rh umożliwił wytworzenie dodatkowe 55800 szt wyrobów, natomiast wydłużenie czasu pracy o 600 rh dało tyko 1620 szt wyrobów więcej, tak więc wzrost produkcji był spowodowany głównie wzrostem wydajności pracy, co należy ocenić pozytywnie.

Zadanie nr 70
Plan produkcji obejmował 2000 szt. wyrobów i został wykonany w 107 %. Przyjęte w planie jednostkowe zużycie materiału wynosiło 8 kg, natomiast rzeczywiste 8,4 kg. Planowano zakupić ten materiał w cenie 45 zł/kg, faktycznie zaś zapłacono 42,50 zł/kg. Oblicz wpływ zmiany poszczególnych czynników na koszty materiałowe.

Rozwiązanie:

ep (65)

Wielkość produkcji
A = a1-0 x b0 x c0
A = 140 szt x 8 kg x 45 zł/kg = 50400 zł

Zużycie jednostkowe
B = a1 x b1-0 x c0
B = 2140 szt x 0,4 kg x 45 zł/kg = 38520 zł

Cena
C = a1 x b1 x c1-0
C = 2140 szt x 8,4 kg x (- 2,50 zł/kg) = – 44940 zł

Rzeczywiście poniesione koszty materiałowe były wyższe od planowanych o 43980 zł, co miało negatywny wpływ dla firmy. Na wzrost kosztów materiałowych miał wpływ wzrost dwóch czynników ją kształtujących, a więc wielkości produkcji i zużycia jednostkowego, przy czym wzrost produkcji o 140 szt. spowodował wzrost kosztów o 50400 zł, natomiast wzrost zużycia jednostkowego o 0,4 kg dał wzrost kosztów o 38520 zł, tak więc wzrost kosztów materiałowych był spowodowany głównie wzrostem produkcji, ale dzięki niższej cenie zakupu o 2,50 zł koszty materiałowe hamowały wzrost kosztów o 44940 zł. Biorąc pod uwagę powyższe wzrost kosztów można uznać za uzasadnione wzrostem produkcji.

Zadanie nr 71
Wartość zużycia materiałów w roku ubiegłym wynosiła 3 mln zł, a w roku bieżącym 3,6 mln zł. Średni zapas materiałów w tych okresach wynosił odpowiednio 420 tys. zł i 530 tys. zł. Ustalić jaki charakter ma przyrost zapasów w roku bieżącym.

Rozwiązanie:

Zjawisko badane: Zapas materiałów
Zjawisko wiodące: Zużycie materiałów

ep (66)

Dynamika zużycia = (3,6 mln zł *100 %) / 3 mln zł = 120 %

ep (67)

W roku bieżącym przedsiębiorstwo posiadało zapas materiałów o 110000 zł większy niż w roku ubiegłym. Należało więc ustalić czy był on uzasadniony wiedząc, że w roku bieżącym zużyto materiałów o 600 tys. zł więcej. Okazało się, że w tych warunkach zapas materiałów mógł wynieść 504000 zł, a więc rzeczywiście był o 26000 zł wyższy, co oznacza że przedsiębiorstwo posiadało nadmiar zapasów. Kształtowanie się zapasu materiałów na poziomie 530000 zł należy ocenić za nieuzasadnione.

Zadanie nr 72
Ocenić jakość produkcji oraz ustalić wpływ zmiany wielkości produkcji i jej jakości na wykonanie planu produkcji według wartości mając następujące dane:

ep (68)

Cena jednej pary butów I gatunku wynosi 110 zł, cena gatunku II jest o 10 %, a III o 20 % od niej niższa.

Rozwiązanie:

cII = 110 zł * 90 % = 99 zł
cIII = 110 zł * 80 % = 88 zł

Plan
Wgw = (PiI * cI + PiII * cII + PiIII * cIII) / ∑Pi * cI
Wgw = (6000 p * 110 zł/p + 3000 p * 99 zł/p + 1000 p * 88 zł/p) / (10000 p * 110 zł/p) = 0,95
Wgi = (PiI * 1 + PiII * 2 + PiIII * 3) / ∑Pi
Wgi = (6000 p * 1 + 3000 p * 2 + 1000 p * 3) / 10000 p = 1,5
średnia cena = cI * Wgw
średnia cena = 110 zł * 0,95 = 104,50 zł

Wykonanie
Wgw = (6000 p * 110 zł/p + 4800 p * 99 zł/p + 1200 p * 88 zł/p) / (12000 p * 110 zł/p) = 0,94
Wgi = (6000 p * 1 + 4800 p * 2 + 1200 p * 3) / 12000 p = 1,6
średnia cena = 110 zł * 0,94 = 103,40 zł

ep (69)

Ważne:
Jakość jest odzwierciedlona w średniej cenie, bo do jej wyliczenia stosuje się wskaźnik gatunkowości świadczący o jakości.

Produkcja
A = a1-0 x b0
A = 2000 p x 104,50 zł/p = 209000 zł

Jakość
B = a1 x b1-0
B = 12000 p x (- 1,10 zł/p) = – 13200 zł

Z obliczenia wskaźnika gatunkowości wynika, że przedsiębiorstwo z góry założyło pogorszenie jakości produkcji. Natomiast wykonanie planu produkcji było jeszcze gorszej jakości. Powodem pogorszenia jakości produkcji było obniżenie się średniej ceny o 1,10 zł, co nie jest pozytywne dla przedsiębiorstwa.

Zadanie nr 73
Wartość sprzedaży w 3 zakładach A, B, C i D wchodzących w skład przedsiębiorstw przemysłu meblarskiego oraz wartość zgłoszonych i uznanych reklamacji kształtowały się następująco:

ep (70)

Ocenić jakość produkcji podanych zakładów i określić, który z nich wytwarza jakościowo najlepsze wyroby, a którego jakość jest stosunkowo najgorsza.

Rozwiązanie:

A = (738000 zł * 100 %) / 16400000 zł = 4,5 %
B = (336000 zł * 100 %) / 4200000 zł = 8 %
C = (494000 zł * 100 %) / 9500000 zł = 5,2 %

Z dokonanych obliczeń i podanych danych wynika, że zakłady nie wytwarzają najlepiej jakościowo, ponieważ w każdym zakładzie wystąpiły reklamacje. Jednak najgorszą jakość produkcji ma zakład B, gdzie wskaźnik reklamacji jest najwyższy. Pozostałe wskaźniki są zbliżone, ale najniższy przypadł dla zakładu A i wyniósł 4,5 %.

Zadanie nr 74
Dokonać oceny zużycia środków trwałych posiadanych przez 3 przedsiębiorstwa A, B i C na podstawie następujących danych:

ep (71)

Rozwiązanie:

Wu = (U * 100%) / Wp

Przedsiębiorstwo A
Wu = (1400 tys. zł * 100 %) / 3500 tys. zł = 40 %

Przedsiębiorstwo B
Wu = (1320 tys. zł * 100 %) / 2200 tys. zł = 60 %

Przedsiębiorstwo C
Wu = (1680 tys. zł * 100 %) / 4000 tys. zł = 42 %

Najbardziej zużyte środki trwałe posiada przedsiębiorstwo B, gdzie poziom zużycia wynosi 60 %. Natomiast w przedsiębiorstwie A i C wskaźnik jest podobny w wynosi w granicach 40 %.

Zadanie nr 75
Ocenić stopień wyposażenia technicznego przedsiębiorstwa w dwóch kolejnych latach na podstawie następujących danych:

ep (72)

Rozwiązanie:

Wwt = Wp / Z

Rok ubiegły
Wwt = 23000 tys. zł / 460 prac. = 50 tys. zł/prac

Rok badany
Wwt = 26000 tys. zł / 500 prac. = 52 tys. zł/prac

Rok badany w stosunku do roku ubiegłego posiada wyższe możliwości techniczne przedsiębiorstwa, ponieważ na 1 pracownika przypadało o 2000 zł więcej, mino że wzrosło zatrudnienie o 40 osób. W roku badanym przedsiębiorstwo nabyło nowe maszyny i urządzenia.

Zadanie nr 76
W roku poprzednim nominalny czas pracy maszyn i urządzeń wynosi 202 tys. godzin, a czas efektywny 182208 h. W roku badanym nominalny i efektywny czas pracy maszyn i urządzeń wynosił odpowiednio 200500 h i 182054 h. Ocenić wykorzystanie czasu pracy tej grupy środków trwałych.

Rozwiązanie:

Wtn = (Te * 100%) / Tn

Rok ubiegły
Wtn = (182280 h * 100 %) / 202000 h = 90,2 %
Tnp = Tn – Te
Tnp = 202000 h – 182208 h = 19792 h

Rok badany
Wtn = (182054 h * 100 %) / 200500 h = 90,8 %
Tnp = 200500 h – 182054 h = 18446 h

Wyższy poziom wykorzystania maszyn i urządzeń był w roku badanym (wyższy o 0,6 %), jednak można uznać ten poziom za jednakowy, co spowodowane było obniżeniem czasu nieprzepracowanego, który zmniejszył się o 1346 h w stosunku do roku ubiegłego.

Zadanie nr 77
W roku poprzednim wytworzono 20 tys. sztuk wyrobów i zużyto 120 t surowca w cenie 150 zł/kg. W roku badanym dokonano zmianę surowca. Cena nowego wynosi 110 zł/kg. Zbadać opłacalność zmiany surowca, jeżeli w roku badanym wytworzono 25000 szt. wyrobów, a zużycie surowca wynosiło 200 t.

Rozwiązanie:

Zużycie jednostkowe = 120000 kg / 20000 szt = 6 kg/szt

Rok badany
Zużycie jednostkowe = 200000 kg / 25000 szt = 8 kg/szt

ep (73)

Produkcja
A = a1-0 x b0 x c0
A = 5000 szt x 6 kg/szt x 150 zł/kg = 4500000 zł

Zużycie jednostkowe
B = a1 x b1-0 x c0
B = 25000 szt x 2 kg/szt x 150 zł/kg = 7500000 zł

Cena
C = a1 x b1 x c1-0
C = 25000 szt x 8 kg/szt x (- 40 zł/kg) = – 8000000 zł

W roku badanym zmiana surowca była opłacalna, mimo że w nowych warunkach nastąpił wzrost kosztów tego zużycia o 4 mln zł, co wynikało przede wszystkim ze wzrostu zużycia tego surowca o 2kg/szt wyrobu oraz ze wzrostu produkcji. Naturalne jest, że przy wzroście produkcji rosną koszty zużycia. Nie powinny jednak wzrastać z tytułu wyższego zużycia jednostkowego jak miało to miejsce w tym przykładzie. Jednak ten wzrost był w całości pokryty kwotą, którą przedsiębiorstwo zaoszczędziło z uwagi na niższą o 40 zł cenę surowca. Oszczędności te (8 mln zł) w części pokryły także wzrost kosztów wywołanych wzrostem produkcji. Dalszej analizy wymagałoby ustalenie, czy tak duża różnica w cenie nie wynika z gorszej jakości nowego surowca.

Zadanie nr 78
Wartość zużytych materiałów w roku ubiegłym wynosiła 216 tys. zł, a w roku bieżącym 240 tys. zł. Przeciętny zapas materiałów wynosił odpowiednio: 19200 zł i 22000 zł. Planowany wskaźnik zapasu był jednakowy w obu okresach i wynosił 32 dni. Obliczyć jakie były planowane zapasy materiałów w tych okresach i ocenić gospodarkę zapasami jaką prowadzi to przedsiębiorstwo.

Rozwiązanie:

Rz = 32 dni
Rz = (Zpc * T) / Zum
Zpc = (Rz * Zum) / T

Rok ubiegły
Zpc= (32 dni * 216000 zł) / 360 dni = 19200 zł (planowany zapas)
Rz = (19200 zł * 360 dni) / 216000 zł = 32 dni (rzeczywista rotacja)

Plan – 19200 zł
Wykonanie – 19200 zł

Rok bieżący
Zpc = (32 dni * 240000 zł) / 360 dni = 21333 zł (planowany zapas)
Rz = (22000 zł * 360 dni) / 240000 zł = 33 dni (rzeczywista rotacja)

Plan – 21333 zł
Wykonanie – 22000 zł

Odchylenia bezwzględne – + 667 zł (zapas nadmierny)

W roku ubiegłym planowany zapas został w pełni wykonany, co należy ocenić pozytywnie. Natomiast w roku bieżącym planowany zapas został przekroczony o 667 zł, co należy ocenić negatywnie. Nadmiar zapasu mógł być spowodowany większymi kosztami jakie przedsiębiorstwo ponosi, a więc zakupiło więcej zapasów.

Zadanie nr 79
W roku badanym wartościowy plan produkcji był równy 50 mln zł. Faktyczna produkcja zaś wynosiła 53 mln zł. Średni zapas materiałów kształtował się na poziomie 8288000 zł wobec 8 mln zł założonych w planie. W roku poprzednim plan produkcji wykonano w 114 %, natomiast zapasy wzrosły o 7 % w stosunku do planowanych. Założono, że w roku badanym stosunek przyrostu zapasów do przyrostu produkcji ma być taki sam jak w roku poprzednim. Zbadać czy średni zapas materiałowy w roku badanym należy ocenić za uzasadniony.

Rozwiązanie:

Rok ubiegły
ΔZ / ΔPi = 7 % / 14 % = 0,5
Pi w % = (53 mln zł * 100 %) / 50 mln zł = 106 %

Rok badany
Zjawisko wiodące: Produkcja – Δ6 %
Zjawisko badane: Zapas materiałowy – Δ6 % * 0,5 = 3 %

ep (74)

ep (75)

Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że rzeczywisty zapas materiałów był wyższy od planowego o 288000 zł. Należało więc ustalić, czy był on uzasadniony wiedząc, że wartość produkcji była wyższa o 3 mln zł. Okazało się, że w tych warunkach zapas materiałów mógł wynieść 8240000 zł, a więc w rzeczywistości był o 48000 zł wyższy, co oznacza że przedsiębiorstwo posiadało nadmiar zapasów. Kształtowanie się zapasu materiałów na poziomie 8288000 zł należy ocenić za nieuzasadnione.

Zadanie nr 80
Wartość planowanej produkcji półrocznej miała wynosić 1848000 zł, natomiast wykonana wynosiła 2006400 zł. Przeciętna liczba zatrudnionych robotników według planu miały wynosić 420, a faktycznie wynosiła 440. Liczba przepracowanych roboczogodzin według planu wynosiła 231 tys., a wykonana 264 tys. zł.
Ocenić wydajność pracy oraz ustalić wpływ zmiany liczby robotników, czasu pracy i wydajności pracy ma wykonanie planu produkcji.

Rozwiązanie:

W1 = E / Z
W2 = E / T
W3 = T / Z

Plan
W1 = 1848000 zł / 420 rob. = 4400 zł/r
W2 = 1848000 zł / 231000 rh = 8 zł/rh
W3 = 231000 rh / 420 rob. = 550 h

Wykonanie
W1 = 2006400 zł / 440 rob. = 4560 zł/r
W2 = 2006400 zł / 264000 rh = 7,60 zł/rh
W3 = 264000 rh / 440 rob. = 600 h

ep (76)

Liczba robotników = 20 rob. x 550 h x 8 zł/rh = 88000 zł
Czas pracy = 440 rob. x 50 h x 8 zł/rh = 176000 zł
Wydajność pracy = 440 rob. x 600 h x (- 0,40 zł/rh) = – 105600 zł

Z dokonanych obliczeń wydajności pracy wynika, że rzeczywista wydajność na 1 robotnika była wyższa od planowanej o 160 zł, natomiast na 1 roboczogodzinę niższa o 0,40 zł. To może świadczyć o nieefektywnym wykorzystaniu czasu pracy. Niższa wydajność na 1rh spowodowana była tym, że była słaba organizacja pracy, ponieważ przy wyższym zatrudnieniu o 20 osób produkcja powinna wynieść 2112000 zł, a nie 2006400 zł, przy zachowaniu tej samej wydajności czyli 8 zł/rh. Natomiast rzeczywista wartość produkcji była wyższa od planowanej o 158400 zł. Na wzrost produkcji miał wpływ wzrost obu czynników ją kształtujących, a więc liczby pracowników i czasu pracy z tym, że wzrost liczby pracowników o 20 osób umożliwił wzrost produkcji o 88000 zł, natomiast wydłużenie czasu pracy o 50 h na jednego robotnika dało wzrost produkcji o 176000 zł, natomiast wydajność pracy obniżyła się o 0,40 zł na 1 rh co hamowało wzrost produkcji o 105600 zł.

Zadanie nr 81
Na podstawie podanych informacji ocenić wykorzystanie czasu pracy pracowników:

ep (77)

Rozwiązanie:

Wtn = (Te * 100%) / Tn

Plan
Wtn = (108000 rh * 100 %) / 120000 rh = 90 %
Tnp = 10 %

Wykonanie
Wtn = (115668 rh * 100 %) / 126000 rh = 91,8 %
Tnp = 8,2 %

Po obliczeniu wskaźnika wykorzystania czasu nominalnego okazało się, że rzeczywisty poziom wykorzystania czasu pracy był nieco wyższy niż planowano. Zakładano, że czas nieprzepracowany może wynieść 10 %, a w rzeczywistości wyniósł 8,2 %. Obniżenie czasu nieprzepracowanego mogło być spowodowane mniejszą liczbą chorób i zwolnień pracowników.

Zadanie nr 82
W ubiegłym kwartale przedsiębiorstwo wytworzyło i sprzedało 2800 szt. wyrobów ponosząc przy tym koszty własne w wysokości 74200 zł. W bieżącym kwartale sprzedaż wyniosła 3136 szt., a koszt jednostkowy kształtował się na poziomie 26 zł. Ocenić całkowite koszty poniesione przez przedsiębiorstwo w kwartale bieżącym, jeżeli koszty stałe stanowiły 35 % kosztów własnych.

Rozwiązanie:

Zjawisko badane: Koszty własne
Zjawisko wiodące: Sprzedaż

ep (78)

Dynamika sprzedaży = (3136 szt * 100 %) / 2800 szt = 112 %
Koszty zmienne = 74200 zł * 65 % = 48230 zł
Koszty stałe = 74200 zł – 48230 zł = 25970 zł

ep (79)

Z przeprowadzonej analizy kosztów wynika, że całkowite koszty w bieżącym kwartale były wyższe o 7336 zł niż w kwartale ubiegłym, ale ponieważ 65 % tych nakładów to koszty zmienne zależne od produkcji i sprzedaży, która w bieżącym kwartale była o 12 % wyższa to koszty mogły wynieść w tych warunkach 79987,60 zł. Rzeczywiście poniesione były więc o 1548,40 zł wyższe od dopuszczalnego poziomu, tak więc koszty nie kształtowały się prawidłowo, a ich wzrost musiałby być spowodowany wzrostem kosztu jednostkowego.

Zadanie nr 83
W dwóch kolejnych latach fundusz zasobowy spółdzielni X kształtował się następująco: 89000 zł i 97000 zł. Fundusz udziałowy zaś: 26000 zł i 31000 zł. W tym samych okresach zaciągnięty przez spółdzielnię kredyt bankowy wynosił: 51000 zł i 77000 zł. Pozostały kapitał obcy wynosił w roku I 7,6 tys. zł, a w II 18,6 tys. zł. Ustalić czy zmiany pasywów w roku drugim w porównaniu z pierwszym można ocenić pozytywnie.

Rozwiązanie:

Wzk = (K.O. * 100%) / K.W.

Rok I
K.W. = 89000 zł + 26000 zł = 115000 zł
K.O. = 38000 zł + 51000 zł + 7600 zł = 96600 zł
Wzk = (96600 zł * 100 %) / 115000 zł = 84 %

Rok II
K.W. = 97000 zł + 31000 zł = 128000 zł
K.O. = 26000 zł + 77000 zł + 18600 zł = 121600 zł
Wzk = (121600 zł * 100 %) / 128000 zł = 95 %

Po obliczeniu wskaźnika zadłużenia kapitałowego należy stwierdzić, że zmiany pasywów w spółce X w roku II w porównaniu z I należy ocenić negatywnie, gdyż wzrosło jej zadłużenie kapitałowe o 11 %, a więc kapitał obcy wzrastał dynamiczniej niż własny.

Zadanie nr 84
Majątek trwały przedsiębiorstwa będący spółką akcyjną wynosił w trzech kolejnych latach: 3,2 mln zł, 3,6 mln zł i 3,7 mln zł. Kapitał zakładowy wynosił w tych okresach odpowiednio: 2517000 zł, 2923000 zł i 3002000 zł. Kapitał zapasowy zaś odpowiednio: 523000 zł, 612000 zł i 748000 zł. Kapitał rezerwowy występował tylko w drugim i trzecim roku w wysokości odpowiednio: 245000 zł i 394000 zł.
Oblicz wskaźnik finansowania majątku trwałego w podanej spółce i dokonać jego oceny na przełomie trzech podanych lat.

Rozwiązanie:

Wfm = (K.W * 100%) / M.T.

Rok I
M.T. = 3200000 zł
K.W. = 2517000 zł + 523000 zł = 3040000 zł
Wfm = (3040000 zł * 100 %) / 3200000 zł = 95 %

Rok II
M.T. = 3600000 zł
K.W. = 2923000 zł + 612000 zł + 245000 zł = 3780000 zł
Wfm = (3780000 zł * 100 %) / 3600000 zł = 105 %

Rok III
M.T. = 3700000 zł
K.W. = 3002000 zł + 748000 zł + 394000 zł = 4144000 zł
Wfm = (4144000 zł * 100 %) / 3700000 zł = 112 %

Z dokonanych obliczeń wynika, że w roku pierwszym sytuacja kapitałowa spółki była zła, ponieważ posiadany przez nią kapitał własny nie spełnił wymaganego minimum i pokrywał majątek trwały tylko w 95 % być może powodem tego był brak środków na kapitale rezerwowym. Sytuacja diametralnie zmienia się w roku drugim i trzecim na korzyść, ponieważ w roku drugim kapitał własny przewyższył o 180000 zł wartości majątku trwałego, a więc w tej kwocie pokrywał majątek obrotowy. Natomiast w roku trzecim rezerwa kapitałowa na pokrycie majątku obrotowego wyniosła 12 % i stanowiła 444000 zł, a więc systematycznie zmniejszało się zadłużenie spółki kapitałem obcym.

Powrót