Klayfikacja kosztów

Koszty mogą być dzielone i grupowane według różnych kryteriów, co przedstawia poniższa tabela.

Kryterium Podział Charakterystyka – cel
Charakter kosztu koszty działalności operacyjnej (produkcyjnej, usługowej, handlowej) Dotyczą normalnej działalności gospodarczej. Działalność ta może mieć charakter wytwórczy, usługowy lub handlowy.
pozostałe koszty operacyjne Obejmują koszty zdarzeń nietypowych, nie wynikających z normalnej działalności.
koszty finansowe Związane z działalnością finansową przedsiębiorstwa.
Rodzaj kosztu

Zespół 4 Zakładowego Planu Kont (ZPK)

wg RZiS – załącznik 1 do ustawy o rachunkowości:
amortyzacja
zużycie materiałów i energii
usługi obce
podatki i opłaty
wynagrodzenia
ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia
pozostałe koszty
Odzwierciedlają zużycie czynników produkcji i nakłady czysto pieniężne, uporządkowane według jednorodnych składników. Możliwość analizowania struktury i rodzaju kosztów.
Stopień złożoności koszty proste (są księgowane w zespole 4 ZPK) Jeden rodzaj kosztu; nie można podzielić w danej jednostce na prostsze elementy (wynagrodzenia, amortyzacja)
koszty złożone (są księgowane w zespole 5 ZPK) Można je podzielić na koszty proste, np. na koszty produkcji podstawowej składają się koszty amortyzacji, wynagrodzeń, usług obcych, itd.
Rodzaj działalności operacyjnej koszty działalności podstawowej Dotyczą działalności, dla której jednostka została utworzona
koszty działalności pomocniczej Związane są z działalnością wykonującą usługi na rzecz działalności podstawowej i zarządu (transport, remonty, wydziały energetyczne, narzędziownia, laboratoria, itp.).
koszty zarządu Ogólnoadministracyjne i ogólnoprodukcyjne dotyczące organizacji, kierownictwa i ogólnej obsługi działalności przedsiębiorstwa
koszty sprzedaży Wynikają z obsługi procesu sprzedaży produktów, towarów i materiałów.
Faza działalności koszty zakupu Związane są z zakupem materiałów i towarów (transport, ubezpieczenie, koszty załadunku i przeładunku, składowanie).
koszty produkcji Związane są z wytwarzaniem wyrobów lub usług.
koszty sprzedaży Związane są ze zbytem (opakowanie, formowanie partii do wysyłki, transport, ubezpieczenie, itp.).
Związek z rozmiarami produkcji koszty zmienne: Reagują na rozmiary produkcji.
a) wprost proporcjonalne Zmiana w takim samym stopniu jak rozmiarów produkcji.
b) progresywne Zmiana w tempie szybszym niż rozmiarów produkcji.
c) degresywne Zmiany w tempie wolniejszym niż rozmiarów produkcji.
koszty stałe Brak reakcji na zmiany rozmiarów produkcji.
Związek z nośnikiem kosztów (produkt, grupa produktów, usługa, zlecenie) koszty bezpośrednie:
– materiały bezpośrednie
– płace bezpośrednie
– inne koszty wydziałowe
Można je wprost przypisać do nośnika na podstawie pomiaru, dokumentacji źródłowej:
– Rw (materiały bezpośrednie),
– karty pracy (płace bezpośrednie),
– faktury usługowe (naprawy, energia).
koszty pośrednie:
– koszty wydziałowe
– koszty zarządu
– koszty zakupu
– koszty sprzedaży
Przypisanie do nośnika wymaga ich rozliczenia za pomocą odpowiednich kluczy podziałowych.
Związek z przychodami ze sprzedaży (koszty działalności podstawowej, koszty wydziałowe, koszty działalności pomocniczej) koszty produktów
księgowane są w momencie sprzedaży
Związane z wytworzeniem wyrobów, usług lub nabyciem towarów; nie wykazują związku z przychodami ze sprzedaży dopóki nie nastąpi sprzedaż produktów lub towarów. Są kosztami w momencie sprzedaży produktów lub towarów.
koszty okresu
księgowane są co miesiąc (w okresie którego dotyczą)
Związane są z kosztami okresu, którego dotyczą; obejmują koszty ogólnego zarządu i koszty sprzedaży.
Możliwość kształtowania koszty zależne (kontrolowane) Może je kształtować dana jednostka (ogniwo decyzyjne).
koszty niezależne (niekontrolowane) Nie ma na nie wpływu dana jednostka (ogniwo decyzyjne).
Rola w rozwiązywaniu problemu decyzyjnego koszty znaczące (istotne) Zmieniające się zależnie od wariantu decyzyjnego.
koszty nieistotne Nie zależą od wariantu decyzyjnego; w każdym wypadku są identyczne.