MSR nr 2

MSR nr 2. Zapasy

Zakres przedmiotowy

Postanowienia standardu nie dotyczą takich pozycji jak:

  • produkcja w toku wynikająca z umów o budowę (zobacz MSR 11),
  • Instrumenty finansowe, oraz
  • Aktywa biologiczne wynikając z działalności rolniczej i produkty rolne w fazie żniw (zasady ujęcia tych aktywów określa MSR 41 „Rolnictwo”).

Ponadto standard nie ma zastosowania do wyceny zapasów:

  • utrzymywanych przez producentów rolnych i leśnych, produktów rolnych po żniwach, produktów mineralnych, w zakresie w jakim wycenia się je w cenie sprzedaży netto zgodnie z utartą praktyką przyjętą w niektórych gałęziach przemysły; w sytuacji gdy tego typu zapasy wyceniane są w cenach sprzedaży netto wszelkie zmiany ich wartości ujmowane są w rachunku zysków i strat w okresie, w którym zmiany te nastąpiły,
  • towarów w przedsiębiorstwach brokerskich wyceniających zapasy w wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży; w sytuacji gdy tego typu zapasy wyceniane są w wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży wszelkie zmiany ich wartości ujmowane są w rachunku zysków i strat w okresie, w którym zmiany te nastąpiły.

Definicja zapasów
Zapasy to aktywa:

  • Przeznaczone do sprzedaży w ramach normalnej działalności gospodarczej,
  • Będące w toku produkcji przeznaczonej następnie na sprzedaż w ramach normalnej działalności gospodarczej,
  • W postaci materiałów lub dostaw przeznaczonych w do zużycia w procesie produkcji wyrobów lub w toku świadczenia usług

Wycena początkowa
Początkowo zapasy ujmuje się w koszcie („at cost”).
Koszt powinien obejmować wszystkie koszty nabycia, wytworzenia i inne poniesione w celu doprowadzenia zapasów do ich aktualnego miejsca i stanu.
Koncepcja kosztów przydających wartość:
nie należy ?aktywować: kosztów, które nie przydają wartości (użyteczności) składnikowi majątku.

Koszt nabycia
Cena zakupu + cła importowe, inne podatki „bezzwrotne” + koszty transportu, załadunku, wyładunku i inne koszty bezpośrednio związane z pozyskaniem składnika zapasów – rabaty, upusty itp.

Koszt wytworzenia
koszty bezpośrednio związane z danym produktem + zmienne pośrednie koszty produkcji + Stałe pośrednie koszty produkcji w części odpowiadającej poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych + Inne koszty, jednak wyłącznie w stopniu, w jakim poniesione zostały w celu doprowadzenia składnika zapasów do aktualnego miejsca i stanu

wyk1

  • Zmienne pośrednie koszty produkcji przypisywane są do każdej jednostki produkcji na podstawie aktualnego zużycia zasobów produkcyjnych,
  • W celu przypisania pośrednich kosztów stałych wytworzenia przyjmuje się tzw. normalna zdolność produkcyjną,
  • Normalna zdolność produkcji odpowiada produkcji na średnim poziomie, której uzyskanie oczekiwane jest w czasie kilku sezonów lub okresów, w typowych warunkach, z uwzględnieniem utraty zdolności produkcyjnych wynikających z planowanych konserwacji,
  • Można zastosować aktualny poziom produkcji, jeśli jest on zbliżony do normalnej zdolności produkcyjnej.

Koszty wyłączone z kosztu zapasów

  1. kosztów nienormalnego zużycia materiałów, robocizny i innych zasobów produkcyjnych (np. kosztów niewykorzystanego potencjału)
  2. kosztów magazynowania, chyba że jest ono niezbędne w procesie produkcji przed kolejną fazą wytwarzania
  3. kosztów ogólnego zarządu, które nie są bezpośrednio związane z doprowadzeniem składnika zapasów do aktualnego miejsca i stanu
  4. kosztów sprzedaży

Koszt zapasów – inne składniki

  • Inne koszty mogą być włączone do kosztu zapasów jedynie w stopniu, w jakim ponoszone są w celu doprowadzenia zapasów do ich aktualnego miejsca i stanu,
  • Przykładowo do kosztu zapasów mogą być zliczone koszty zaprojektowania produktu dla konkretnego odbiorcy.

Koszt zapasów – odroczona płatność
Jednostka może nabywać zapasy z odroczonym terminem płatności.
Jeśli taka transakcja wyraźnie zawiera element finansowania, wówczas element ten (np. w postaci różnicy między kwotą należną sprzedającemu a ceną przy normalnych warunkach kredytu kupieckiego) ujmowany jest jako koszty odsetek w okresie finansowania.

Techniki przybliżonego ustalania kosztów zapasów

Technika kosztów standardowych:

  • Uwzględnia normalny poziom zużycia materiałów i robocizny oraz normalne wykorzystanie potencjału,
  • Standardy powinny podlegać systematycznej rewizji i, jeśli jest to konieczne, modyfikacji z uwzględnieniem nowych okoliczności.

Technika cen detalicznych:

  • Stosowana w handlu,
  • Koszt zapasów ustalany jest przez odjęcie od ceny sprzedaży odpowiedniej marży (określanej procentowo).

Koszt zapasów w jednostkach świadczących usługi

  • W jednostkach świadczących usługi zapasy obejmują koszty usług, w odniesieniu do których nie uznano jeszcze odpowiadających im przychodów (zgodnie z MSR 18 „Przychody”),
  • Koszt wytworzenia usług obejmuje przede wszystkim wynagrodzenia i inne koszty personelu bezpośrednio zaangażowanego w proces świadczenia usługi, a także koszty personelu nadzorującego i stosowne koszty pośrednie; z kosztu zapasów wyłączone są koszty sprzedaży i koszty ogólno administracyjne.

Wycena na dzień bilansowy

wyk2

Wartość realizacji netto jest to szacowana cena sprzedaży dokonywanej w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszona o szacowane koszty ukończenia składnika zapasów oraz koszty niezbędne do doprowadzenia sprzedaży do skutku.
Wartość realizacji netto

  • Wartość realizacji netto odnosi się do kwot netto oczekiwanych przez jednostkę z tytułu sprzedaży zapasów w toku zwykłej działalności. Z kolei wartość godziwa odzwierciedla kwotę, za jaką taki sam składnik zapasów mógłby być wymieniony w transakcji zawartej na rynku miedzy dobrze poinformowanym oraz zainteresowanym sprzedającym i kupującym. Z zestawienia definicji wartości realizacji netto i wartości godziwej wynika, że ta pierwsza jest specyficzna dla danej jednostki, a ta druga nie. A zatem wartość realizacji netto nie musi być równa wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży.
  • Szacunki wartości realizacji netto powinny opierać się na najbardziej wiarygodnych dowodach dostępnych na dzień wyceny i odzwierciedlać kwoty, jakie w świetle tych dowodów mogą być oczekiwane z tytułu zbycia zapasów.
  • Szacunki wartości realizacji netto powinny uwzględniać przeznaczenia zapasów.

Odpisywanie wartości zapasów

  • Obniżka wartości zapasów do wartości realizacji netto generalnie dokonywana jest na zasadzie odpisów indywidualnych ( dla pojedynczych składników zapasów, tj. wycena „pozycja po pozycji”),
  • W pewnych okolicznościach zasadne może być dokonywanie odpisów „zbiorczych” dla homogenicznych grup zapasów (np. zapasy dotyczące tej samej linii produktu, tego samego przeznaczenia lub zastosowania, wytwarzane i sprzedawane na tym samym rynku geograficznym),
  • Wartości materiałów przeznaczonych do zużycia w procesie produkcji nie odpisuje się poniżej kosztu, jeśli oczekuje się, że produkty gotowe, do wyrobu których materiały te będą zużyte, zostaną sprzedane po cenie równej lub większej niż koszty,
  • Jeśli jednak spadek cen materiałów wskazuje, że koszt wytworzenia wyrobów gotowych przekroczy wartość realizacji netto, wówczas wartość materiałów należy obniżyć. Miarą wartości realizacji netto może być w takich okolicznościach koszt odtworzenia materiałów.

Przywrócenie wartości zapasów

  • W przypadku ustalenia okoliczności, które spowodowały obniżenie wartości zapasów lub w przypadku istnienia wyraźnych dowodów zwiększenia wartości realizacji netto wskutek zmiany warunków ekonomicznych, należy przywrócić kwotę uprzednio odpisaną od wartości zapasów ( odwrócenie odpisu zmniejszającego wartość zapasów),
  • Nową wartością zapasów będzie koszt historyczny lub „nowa” wartość realizacji netto, w zależności od tego, która z tych dwóch wielkości jest niższa (zwiększenie wartości nie może przewyższać kwoty wcześniejszego odpisu).

Kwota odpowiadająca przywróceniu wartość zapasów ze względu na wzrost wartości realizacji netto powinna zostać ujęta jako zmniejszenie kosztów zapasów uznanych w rachunku zysków i strat w okresie, w którym nastąpiło przywrócenie wartości.

Ujmowanie kosztów zapasów

wyk3

Kwota kosztów zapasów ujętych jako koszt w rachunku zysków i strat w danym okresie, określana często kosztem sprzedanych zapasów (cost of sales) obejmuje zarówno koszty włączone pierwotnie do kosztu wytworzenia zapasów sprzedanych w tym okresie, jak i nie alokowane stałe pośrednie koszty wytworzenia oraz koszty nienormalnego zużycia materiałów, robocizny i innych zasobów produkcyjnych.

Formuły ustalania rozchodu i zapasu

  • metoda identyfikacji szczegółowej*
  • metoda FIFO
  • metoda średniej ważonej

* Wymagana w sytuacji, gdy składniki zapasów nie są wzajemnie wymienialne oraz w przypadku, gdy produkty lub usługi przeznaczone są na rzecz realizacji ściśle określonego projektu czy zamówienia

  • W odniesieniu do wszystkich zapasów podobnego rodzaju i podobnego przeznaczenia należy stosować tę samą formułę ustalania wartości rozchodu i zapasu,
  • W odniesieniu do zapasów odmiennego rodzaju lub odmiennego przeznaczenia uzasadnione może być zastosowanie odmienne formuły ustalania wartości rozchodu i zapasu.

Ujawnianie informacji

W sprawozdaniu finansowym należy ujawnić:

  • politykę rachunkowości przyjętą do wyceny zapasów w tym formułę ustalania wartości rozchodu,
  • wartość bilansową zapasów ogółem oraz w rozbiciu na poszczególne grupy stosownie do specyfiki jednostki (typowa klasyfikacja zapasów obejmuje: materiały, towary, produkcję w toku, produkty gotowe),
  • wartość bilansową zapasów wycenianych w wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży,
  • kwotę zapasów ujętych w okresie jako koszt,
  • Kwotę wszystkich odpisów wartości zapasów ujętych w okresie jako koszt,
  • Kwotę odwrócenia odpisów wartości zapasów ujętą w okresie jako zmniejszenie kosztów zapasów w rachunku zysków i strat,
  • Okoliczności lub zdarzenia, które doprowadziły do przywrócenia wartości zapasów,
  • Wartość bilansową zapasów zastawionych jako zabezpieczenie zobowiązań.

Powrót