Pionowy podział konta 860 „Wynik finansowy” – funkcjonowanie kont wynikowych

Na wynik finansowy wpływają osiągnięte przychody i zyski oraz poniesione koszty i straty.

Przychody i zyski1 – uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zwiększenia wartości aktywów oraz zmniejszenia wartości zobowiązań, które doprowadzą do wzrostu kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób niż wniesienie środków przez udziałowców (akcjonariuszy) lub właścicieli.
Koszty i straty2 – uprawdopodobnione zmniejszenia w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zmniejszenia wartości aktywów oraz zwiększenia wartości zobowiązań, które doprowadzą do zmniejszenia kapitału własnego lub zwiększenia jego niedoboru w inny sposób niż wycofanie środków przez udziałowców (akcjonariuszy) lub właścicieli.
Jeżeli osiągnięte w danym okresie przychody i zyski przewyższają poniesione przez jednostkę gospodarczą koszty i straty, to nastąpił przyrost kapitału własnego głównie poprzez osiągnięty zysk finansowy. W odwrotnej sytuacji spowoduje zmniejszenie kapitału własnego.

Osiągnięty wynik finansowy zależy przede wszystkim od uzyskanych przychodów i zysków nadzwyczajnych oraz poniesionych kosztów, strat nadzwyczajnych oraz wpływającego na wynik podatku dochodowego obciążającego dane przedsiębiorstwo. Zapisy na koncie „Wynik finansowy” przed podziałem konta kształtują się następująco:

Wynik finansowy

Pionowy podział konta „Wynik finansowy” zwiększa przejrzystość zapisów i powstają:

  • konta wyodrębnione ze strony Ct (strony zwiększeń „Wyniku finansowego”): „Przychody”, „Zyski nadzwyczajne”,
  • konta wyodrębnione ze strony Dt (strony zmniejszeń „Wyniku finansowego”): „Koszty”, „Straty nadzwyczajne”, „Podatek dochodowy”.

Przychody3 mogą być osiągane z różnych źródeł, np. sprzedaż rzeczy, wykonanie usług, czy uzyskanie dywidend, czynszów, odsetek. Są one ewidencjonowane na koncie „Przychody” (np. konto 700 „Sprzedaż produktów” czy 750 „Przychody finansowe”). Na dzień kończący rok obrotowy (najczęściej pod datą 31.12.) osiągnięte przychody podlegają przeksięgowaniu na konto „Wynik finansowy”.

Schemat ewidencji konta „Przychody”:

Ewidencja konta przychody

Operacje:
1. Faktura (rachunek) dla odbiorcy – płatna przelewem – za sprzedane produkty, towary i inne składniki majątku
2. Faktura (rachunek) – opłacana gotówką – za sprzedane składniki majątku oraz wpływ do kasy otrzymanych grzywien lub odszkodowań (potwierdzonych kasowym dowodem przyjęcia gotówki)
Księgowanie pod datą kończący rok obrotowy:
I. Przeksięgowanie osiągniętych w danym roku przychodów (wartość obrotu Ct konta „Przychody”)

Koszty4- wyrażone wartościowo zużycie czynników produkcji: środków pracy, przedmiotów pracy oraz samej pracy, usług obcych, a także opłaty oraz podatki o charakterze kosztów.Ponoszone w danym okresie koszty ewidencjonowane są na koncie „Koszty” po stronie Dt. Na koniec roku obrotowego (pod datą kończącą rok obrotowy) podlegają ono przeksięgowaniu na stronę Dt konta „Wynik finansowy”.

Schemat ewidencji konta „Koszty”:

Ewidencja konta koszty

Operacje:
1. Wydanie materiałów z magazynu do zużycia
2. Lista płac brutto pracowników
3. Faktury (rachunki) otrzymane od dostawców, np. zużyte usługi obce (transport zakupionych materiałów, za które zapłata nastąpi w terminie późniejszym)
4. Opłacone gotówką faktury (rachunki) za zakupione i wydane do zużycia np. materiały
Księgowanie pod datą 31.12.:
I. Przeksięgowanie poniesionych kosztów na konto „Wynik finansowy”

Straty i zyski nadzwyczajne – straty i zyski powstające na skutek zdarzeń trudnych do przewidzenia występujących poza działalnością operacyjną jednostki i nie związane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. W szczególności mogą być one spowodowane zdarzeniami losowymi (takimi jak: powódź, pożar i inne) czy wywłaszczeniem aktywów.
Straty nadzwyczajne – obejmują wartość aktywów, które zostały utracone na skutek tych zdarzeń oraz usuwania skutków sił losowych.
Zyski nadzwyczajne – odszkodowania otrzymane w związku z wystąpieniem strat nadzwyczajnych (losowych).
Poniesione w ciągu roku obrotowego straty nadzwyczajne ewidencjonowane są na stronie Dt konta 771 „Straty nadzwyczajne”. Natomiast osiągnięte w ciągu roku obrotowego zyski nadzwyczajne ewidencjonuje się na stronie Ct konta 770 „Zyski nadzwyczajne”.
Na dzień kończący rok obrotowy (np. pod datą 31.12.) straty i zyski nadzwyczajne podlegają przeksięgowaniu na konto „Wynik finansowy” – straty nadzwyczajne na stronę Dt, a zyski nadzwyczajne na stronę Ct.

Schemat ewidencji kont „Straty nadzwyczajne” i „Zyski nadzwyczajne”:

Ewidencja konta straty nadzwyczajne i zyski nadzwyczajne

Operacje:
1. Poniesione w ciągu roku straty nadzwyczajne
2. Osiągnięte w ciągu roku zyski nadzwyczajne
Księgowanie pod datą kończącą rok obrotowy:
I. Przeksięgowanie strat nadzwyczajnych
II. Przeksięgowanie zysków nadzwyczajnych

Podatek dochodowy – podstawowa forma obciążeń podmiotu na rzecz budżetu państwa. Podstawą opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód (wynik brutto odpowiednio skorygowany zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych określa dochód jako nadwyżkę przychodów (podatkowych) nad kosztami uzyskania). W ciągu roku obrotowego podatek odprowadzamy jest do urzędu skarbowego np. co miesiąc.

Sposób ustalania wyniku brutto w ciągu roku przebiega następująco:

Sposób ustalania wyniku brutto w ciągu roku

Podatek dochodowy (zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych) w roku 2011 naliczany jest według stawki 19 %. Na koniec roku ustala się podatek dochodowy w wysokości ostatecznej, zależnej od dochodu osiągniętego w danym roku, i dokonuje tzw. odpisu wyrównawczego.
Kwoty naliczonego podatku w ciągu roku księguje się na stronie Dt konta 870 „Podatek dochodowy” w korespondencji z kontem 223 „Pozostałe rozrachunki publiczno-prawne” – strona Ct.
Na dzień kończący rok obrotowy (np. 31.12.), po dokonaniu odpisu wyrównawczego, saldo konta 870 „Podatek dochodowy” podlega przeksięgowaniu na konto 860 „Wynik finansowy”.

Schemat ewidencji podatku dochodowego:

Ewidencja podatku dochodowego

Operacje:
1. Naliczony podatek dochodowy (księgowanie w ciągu roku)
Księgowania pod koniec roku obrotowego:
I. Odpis wyrównawczy
a) zwiększający obciążenie wyniku
b) zmniejszający obciążenie wyniku
II. Przeksięgowanie podatku dochodowego

Konta „Przychody” i „Zyski nadzwyczajne” funkcjonują więc podobnie do kont pasywnych (zwiększenia ujmowane są po stronie Ct). Konta „Koszty”, „Straty nadzwyczajne” oraz „Podatek dochodowy” funkcjonują podobnie do kont aktywnych (zwiększenia ujmowane są po stronie Dt).
Konta wynikowe służą do ujęcia procesów gospodarczych, operacji wynikowych i ustaleniu wyniku finansowego. Na koniec roku obrotowego (np. 31.12.) salda tych kont przenoszone są na konto 860 „Wynik finansowy”. Księgowe ustalenie wyniku (na koncie „Wynik finansowy”) następuje tylko raz na koniec roku obrotowego.

Schemat ewidencji kont wynikowych:

Ewidencja kont wynikowych

Operacje:
1. Poniesione koszty (np. zużycie środków trwałych, materiałów)
2. Osiągnięte przychody (księgowane na podstawie faktur wystawionych dla odbiorców)
3. Poniesione straty nadzwyczajne (w wyniku powodzi, pożaru)
4. Osiągnięte zyski nadzwyczajne
5. Naliczone kwoty podatku dochodowego (suma zaliczek miesięcznych oraz odpisu wyrównawczego)
Księgowanie na koniec roku obrotowego:
I. Przeksięgowanie przychodów
II. Przeksięgowanie kosztów
III. Przeksięgowanie zysków nadzwyczajnych
IV. Przeksięgowanie strat nadzwyczajnych
V. Przeksięgowanie podatku dochodowego


1 Gierusz B., Podręcznik samodzielnej nauki księgowania, ODDK, Gdańsk 2003, s. 89.
2 Ibidem, s. 90.
3 Micherda B., Podstawy rachunkowości. Aspekty teoretyczne i praktyczne, PWN, Warszawa 2005, s. 201-202.
4 Gierusz B., Podręcznik, op. cit., s. 92-93.

Powrót